آیین رونمایی از کتاب «تاریخچه پلی‌تکنیک تهران: از «دارالفنون تا امیرکبیر» با حضور مسئولان دانشگاه، پیشکسوتان پلی‌تکنیک، استادان، دانشجویان و کارکنان برگزار شد؛ در این مراسم از استادان جوان تقدیر به عمل آمد.
در این مراسم رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر، با تأکید بر ضرورت بازخوانی تاریخ دانشگاه برای نسل جوان گفت: پلی‌تکنیک تهران در مقاطع مختلف تاریخی، به دلایل سیاسی و همچنین رقابت‌های دانشگاهی، تا مرز انحلال پیش رفته است، اما تلاش استادان، دانشجویان و رؤسای دانشگاه موجب شد این مجموعه علمی به حیات خود ادامه دهد.
همچنین دکتر عباس سروش با تأکید بر اهمیت شناخت تاریخ کشور و دانشگاه‌ها اظهار کرد: متأسفانه بسیاری از جوانان ما تاریخ کشور خود را نمی‌دانند و البته مسئولان نیز در این زمینه مسئولیت دارند. در حالی که گاهی مقام‌های کشورهای دیگر شناخت قابل‌توجهی از تاریخ ایران دارند، ما در معرفی تاریخ خود به نسل‌های بعدی آن‌گونه که باید عمل نکرده‌ایم.
وی با اشاره به تجربه دیدار با رئیس یک دانشگاه در کره جنوبی که در ابتدای ملاقات، تاریخ ایران را برای او تشریح کرده بود، افزود: این تجربه برای من درس‌آموز بود؛ اینکه رئیس دانشگاهی در کشوری مانند کره جنوبی، با وجود تفاوت‌های موجود، شناختی از تاریخ ما داشته باشد، نشان می‌دهد که در معرفی تاریخ ملی و مذهبی خود به نسل جوان کم‌کاری کرده‌ایم.
وی با بیان اینکه معرفی تاریخ نباید به اقدامات مقطعی و تبلیغات محدود شود، گفت: رسانه‌ها، با هر نوع و قالبی که فعالیت می‌کنند، باید رسالت خود را در انتقال تاریخ به نسل‌های بعدی جدی بگیرند؛ چراکه ناآگاهی از گذشته می‌تواند زمینه تکرار اشتباهات تاریخی را فراهم کند.
دکتر سروش در ادامه با اشاره به دو کتاب منتشرشده درباره تاریخ پلی‌تکنیک تهران اظهار کرد: این کتاب‌ها حاصل زحمات آقای مهندس عبدی و پیگیری‌ها و حمایت‌های جامعه دانش‌آموختگان دانشگاه است. من هر دو کتاب را به‌طور کامل مطالعه کرده‌ام و حتی در برخی بخش‌ها چندین بار به مطالب آنها مراجعه کرده‌ام.
وی پیشنهاد کرد بخش‌هایی از محتوای کتاب‌ها در قالب فیلم و آثار سینمایی تولید شود و افزود: برخی از موضوعات مطرح‌شده در این کتاب‌ها ظرفیت تبدیل شدن به فیلمنامه را دارند. به همین دلیل، با دوستانی که در حوزه فیلم‌سازی فعالیت می‌کنند و از دانش‌آموختگان دانشگاه هستند، درباره این موضوع صحبت کرده‌ایم.
رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر با توصیه به مطالعه این کتاب‌ها از سوی استادان و دانشجویان گفت: پیشنهاد می‌کنم دانشجویان نیز این آثار را مطالعه کنند. همچنین می‌توان با فراهم کردن زمینه انتشار الکترونیکی کتاب‌ها، دسترسی نسل جوان به این منابع تاریخی را آسان‌تر کرد.
سروش با اشاره به ویژگی‌های تاریخی پلی‌تکنیک تهران ادامه داد: یکی از نکات قابل‌توجه در تاریخ این دانشگاه، آن است که چندین بار به دلایل سیاسی یا در نتیجه کارشکنی‌ها و رقابت‌های دانشگاهی تا مرز انحلال پیش رفته است؛ با این حال، این مجموعه علمی توانسته مسیر خود را ادامه دهد.
وی با اشاره به فضای سیاسی حاکم بر دانشگاه در سال‌های پیش از انقلاب اسلامی اظهار کرد: پلی‌تکنیک در آن دوران به یکی از کانون‌های مبارزه دانشجویی تبدیل شده بود و برخی استادان نیز در این فضا نقش داشتند؛ از همین رو، حکومت وقت نگاه مثبتی به این دانشگاه نداشت.
رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر با اشاره به تلاش‌های مدیران و دانشگاهیان برای حفظ این مجموعه علمی گفت: در دوره‌های مختلف، افرادی همچون مرحوم مهندس نفیسی و دکتر مجتهدی و دیگر رؤسای دانشگاه برای حفظ و تداوم فعالیت آن تلاش کردند. در مجموع، می‌توان گفت نقش دانشگاهیان در حفظ پلی‌تکنیک تهران، در تمام این سال‌ها، از نقش حکومت پررنگ‌تر بوده است.
دکتر سروش در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به ضرورت تقویت توانمندی‌های داخلی دانشگاه اظهار کرد: دانشگاه صنعتی امیرکبیر در تأمین امکانات خود همواره از ظرفیت‌های مختلف بهره برده است و این ما را مصمم‌تر می‌کند که بیشتر بر توان خود، دانش‌آموختگان و خیرین تکیه کنیم.
وی افزود: حمایت‌هایی که از مسیر دولت و حکومت به دانشگاه می‌رسد نیز ارزشمند است و باید برای افزایش این حمایت‌ها تلاش کنیم، اما در کنار آن، اتکا به ظرفیت‌های درونی دانشگاه و کمک‌های خیرخواهانه دانش‌آموختگان اهمیت زیادی دارد.
رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر با اشاره به نقش دانش‌آموختگان در توسعه زیرساخت‌های دانشگاه گفت: بخشی از امکانات و ساختمان‌های دانشگاه با کمک دانش‌آموختگان تأمین شده است. از جمله، یکی از دانش‌آموختگان در تأمین هزینه‌های مربوط به ساختمان باغ دانش و فضاهای آموزشی نقش داشته و دانش‌آموخته دیگری نیز در احداث مجموعه ورزشی دانشگاه، شامل استخر، سالن بدنسازی و سالن والیبال و بسکتبال مشارکت کرده است. همچنین در تأمین چندین خوابگاه نیز دانش‌آموختگان نقش داشته‌اند.
وی این مشارکت‌ها را نشانه ظرفیت ارتباط میان دانشگاه و دانش‌آموختگان دانست و در عین حال تأکید کرد: با وجود این ظرفیت‌ها، ارتباط دانشگاه با جامعه و به‌ویژه دانشجویان، هنوز در سطح مطلوبی نیست و باید فعال‌تر شود.
دکتر سروش با اشاره به شرایطی که ممکن است موجب نگرانی جوانان نسبت به آینده شود، افزود: تقویت ارتباط میان دانشگاه و جامعه می‌تواند به دانشجویان برای نگاه امیدوارانه‌تر به آینده کمک کند.
رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر در ادامه با اشاره به نقش تشکل‌های دانشجویی در تاریخ این دانشگاه اظهار کرد: در دهه ۱۳۵۰ و اوایل دهه ۱۳۶۰، تشکل‌های دانشجویی متنوع و فعالی در دانشگاه وجود داشتند که از جمله آنها می‌توان به گروه‌های کوهنوردی و فیلم و عکس اشاره کرد.
وی با ابراز تأسف از کاهش فعالیت این تشکل‌ها در مقایسه با گذشته گفت: تشکل‌های دانشجویی امروز به اندازه گذشته فعال نیستند؛ در حالی که این تشکل‌ها در سال‌های گذشته نقش مهمی در شکل‌گیری فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی دانشگاه داشتند.
رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر در پایان با قدردانی از نویسنده کتاب و جامعه دانش‌آموختگان دانشگاه برای برگزاری این مراسم، بر ضرورت تداوم چنین برنامه‌هایی تأکید کرد و گفت: برگزاری این‌گونه رویدادها می‌تواند به تقویت پیوند میان جامعه دانش‌آموختگان، استادان و دانشجویان کمک کند.
دبیر جامعه دانش آموختگان دانشگاه صنعتی امیرکبیر با تشریح روند تدوین و ثبت تاریخ این دانشگاه در دو دهه گذشته، از تلاش برای تکمیل و انتشار ویرایش دوم کتاب «تاریخچه پلی‌تکنیک تهران» با هدف پوشش ابعاد کمتر بررسی‌شده تاریخ این دانشگاه خبر داد.
مهندس هادی لطفی در مراسم رونمایی از کتاب «تاریخچه پلی‌تکنیک تهران؛ از دارالفنون تا امیرکبیر» با ارائه گزارشی از اقدامات انجام‌شده برای ثبت تاریخ این دانشگاه اظهار کرد: تدوین و مطالعه تاریخ، علاوه بر پیوند دادن ما با گذشته، نشان می‌دهد آنچه امروز در اختیار داریم، حاصل تلاش و تدبیر نسل‌های پیشین است؛ موضوعی که انگیزه ما را برای حفظ این دستاوردها و بهره‌گیری از تجربه‌های گذشته در ساختن آینده تقویت می‌کند.
وی با تأکید بر ضرورت آشنایی دانشجویان با تاریخ دانشگاه افزود: دانشجوی جوانی که وارد دانشگاه صنعتی امیرکبیر یا همان پلی‌تکنیک تهران می‌شود، باید بداند این نهاد چگونه شکل گرفته، چه فراز و نشیب‌هایی را پشت سر گذاشته و چگونه به جایگاه کنونی خود رسیده است تا بتواند در حفظ و ارتقای دستاوردهای آن نقش داشته باشد و این میراث را به نسل‌های بعدی منتقل کند.
لطفی با اشاره به اقدامات انجام‌شده برای مستندسازی تاریخ دانشگاه در حدود ۲۰ سال گذشته گفت: یکی از نخستین اقدامات در این زمینه، تهیه مستندی درباره زندگی مرحوم مهندس نفیسی، بنیان‌گذار پلی‌تکنیک تهران، در اوایل دهه ۱۳۸۰ بود. این مستند حدود ۱۸۰ دقیقه‌ای به همت مهندس بذرافشان، از دانش‌آموختگان دانشکده مهندسی کامپیوتر، در چارچوب برنامه «پلی‌تکنیک ۲۰۰۲» تهیه شد؛ برنامه‌ای که به نمایش دستاوردهای دانش‌آموختگان دانشگاه اختصاص داشت و در فاصله سال‌های ۱۳۸۲ تا ۱۳۸۵ برگزار شد.
وی ادامه داد: این مستند بخش‌هایی از زندگی و تلاش‌های مرحوم نفیسی را به تصویر کشید و به‌عنوان یکی از اقدامات اولیه برای ثبت تاریخ دانشگاه در دسترس قرار گرفت.
دبیر جامعه دانش آموختگان دانشگاه صنعتی امیرکبیر تدوین کتاب «جنبش دانشجویی پلی‌تکنیک» را از دیگر اقدامات انجام‌شده در این زمینه دانست و اظهار کرد: مهندس عبدی، از دانش‌آموختگان دانشکده مهندسی نساجی و ورودی‌های دهه ۱۳۵۰ دانشگاه، با اتکا به سابقه مطبوعاتی خود، این کتاب را به‌صورت مستقل تدوین کرد.
وی توضیح داد: این اثر ضمن پرداختن به فعالیت‌های دانشجویی در دو دهه نخست تأسیس دانشگاه، از سال ۱۳۳۷ تا ۱۳۵۷، بخش‌هایی از تاریخچه دانشگاه و اقدامات انجام‌شده از زمان تأسیس تا انقلاب اسلامی را نیز در بر می‌گیرد.
لطفی با اشاره به تلاش‌های بعدی برای ثبت تاریخ شفاهی دانشگاه گفت: در اواخر دهه ۱۳۹۰، جامعه دانش‌آموختگان دانشگاه مجموعه‌ای پادکستی با محوریت تاریخ شفاهی پلی‌تکنیک تهیه کرد. در این مجموعه، از طریق مصاحبه با فعالان و دانش‌آموختگان پیشکسوت، بخشی از خاطرات و روایت‌های تاریخی دانشگاه در حدود ۱۰ تا ۱۲ قسمت ثبت و منتشر شد؛ هرچند این فعالیت به دلایلی ادامه پیدا نکرد.
دبیر جامعه دانش آموختگان دانشگاه صنعتی امیرکبیر در ادامه با تشریح روند تدوین کتاب «تاریخچه پلی‌تکنیک تهران» گفت: در دوره ریاست دکتر معتمدی و با همراهی دکتر رازفر، مدیر کل وقت حوزه ریاست دانشگاه، و پس از گفت‌وگوها و جمع‌بندی‌های انجام‌شده در جامعه دانش‌آموختگان، تصمیم گرفته شد کتابی مستقل و مدون درباره تاریخ دانشگاه تهیه شود.
وی افزود: با توجه به مطالعات پیشین مهندس عبدی در زمینه تاریخ دانشگاه، تدوین این کتاب به ایشان سپرده شد. کار تدوین کتاب تا اواخر دهه ۱۳۹۰ به مرحله جمع‌بندی رسید، اما انتشار آن به دلایلی با فاصله زمانی انجام شد و سرانجام در بهار سال گذشته، پس از طی مراحل و اخذ مجوزهای لازم، به چاپ رسید.
لطفی ادامه داد: با وجود انتشار کتاب، شرایط آن دوره و تعطیلی‌های مکرر دانشگاه، برگزاری مراسم رونمایی از آن را به تعویق انداخت. در آغاز سال تحصیلی جاری نیز دکتر سروش، رئیس دانشگاه صنعتی امیرکبیر، با تأکید بر ضرورت آگاهی دانشگاهیان، به‌ویژه استادان جوان و دانشجویان، از تاریخچه دانشگاه، بر فراهم شدن زمینه دسترسی بیشتر آنان به این کتاب تأکید کرد.
وی با اشاره به پیگیری‌های جامعه دانش‌آموختگان برای توزیع کتاب اظهار کرد: در همین راستا، با همراهی یکی از دانش‌آموختگان دانشگاه، زمینه تهیه کتاب فراهم شد تا در مرحله نخست به استادان جوان اهدا شود. برنامه‌ریزی برای تأمین اعتبار و ارائه کتاب به سایر استادان و دانشجویان نیز در دستور کار قرار دارد.
لطفی در بخش دیگری از سخنان خود، فعالیت‌های اخیر روابط عمو می دانشگاه صنعتی امیرکبیر در حوزه تاریخ شفاهی را ارزشمند دانست و گفت: روابط عمومی دانشگاه طی حدود یک سال گذشته، مصاحبه‌هایی با استادان، پیشکسوتان و دانش‌آموختگان تأثیرگذار در صنعت و جامعه انجام داده است که می‌تواند منابع ارزشمندی برای ثبت و تدوین خاطرات و تجربیات آنان فراهم کند.
وی با اشاره به انتشار این گفت‌وگوها در قالب مجموعه‌ای با عنوان «ماندگاران پلی‌تکنیک» در کانال‌ها و وب‌سایت دانشگاه افزود: این اقدام می‌تواند به حفظ روایت‌های شفاهی و تکمیل منابع تاریخی دانشگاه کمک کند.
دبیر جامعه دانش آموختگان دانشگاه صنعتی امیرکبیر در پایان از برنامه‌ریزی برای تکمیل کتاب تاریخچه دانشگاه خبر داد و اظهار کرد: با ازسرگیری فعالیت‌های دانشگاه و در ادامه گفت‌وگوها با مهندس عبدی، تلاش می‌کنیم با تکمیل اطلاعات و پرداختن به ابعاد و زوایایی که در نسخه فعلی کمتر به آنها پرداخته شده است، ویرایش دوم کتاب را پربارتر کنیم و در سال آینده در اختیار دانشگاهیان قرار دهیم.
مهندس عباس عبدی در مراسم رونمایی از کتاب «تاریخچه پلی‌تکنیک تهران؛ از دارالفنون تا امیرکبیر» با اشاره به پیوند عاطفی دانش‌آموختگان با دانشگاه اظهار کرد: هر بار که به پلی‌تکنیک بازمی‌گردم، احساس متفاوتی دارم. دانشگاهی که ما در آن تحصیل می‌کردیم، از نظر فضا و امکانات با دانشگاه امروز تفاوت زیادی داشت، اما آنچه همچنان اهمیت دارد، ارتباطات انسانی و فضای صمیمانه‌ای است که میان دانشجویان و دانش‌آموختگان شکل گرفته بود.
وی با اشاره به تجربه تحصیل خود در دانشگاه در دهه ۱۳۵۰ افزود: در آن سال‌ها، دانشگاه مجموعه‌ای کوچک‌تر با ارتباطات نزدیک‌تر میان دانشجویان بود و همین فضا موجب شده است که دانش‌آموختگان دوره‌های مختلف، حتی پس از گذشت چند دهه، همچنان ارتباط خود را حفظ کنند و دورهمی‌ها و دیدارهای مشترک داشته باشند.
این دانش آموخته دانشگاه صنعتی امیرکبیر با تأکید بر اهمیت این ارتباطات در جامعه گفت: پیوندهایی که در محیط‌های دانشگاهی شکل می‌گیرند، از اهمیت زیادی برخوردارند و تقویت آنها به زیرساخت‌های اجتماعی مناسب نیاز دارد. به اعتقاد من، ارتباطات شکل‌گرفته در دانشگاه‌ها از جمله پیوندهایی است که باید برای حفظ و تقویت آن برنامه‌ریزی کرد.
مولف کتاب از دارالفنون تا امیرکبیر در ادامه با اشاره به روند انجام پژوهش‌های خود توضیح داد: بخش مهمی از فعالیت پژوهشی من در حوزه علوم اجتماعی، برآمده از علاقه شخصی و دغدغه‌های پژوهشی بوده است. دو کتاب «جنبش دانشجویی پلی‌تکنیک» و «تاریخچه پلی‌تکنیک تهران» نیز در همین چارچوب تدوین شده‌اند.
وی با تأکید بر ضرورت رعایت بی‌طرفی در نگارش تاریخ دانشگاه اظهار کرد: در تدوین این آثار تلاش کردم دیدگاه‌ها و روایت‌های مختلف را تا حد امکان پوشش دهم و از وارد کردن ارزش‌گذاری‌های شخصی به متن پرهیز کنم؛ زیرا اگر اثری با سوگیری نوشته شود، اعتبار و ماندگاری آن آسیب می‌بیند.
عبدی با اشاره به دشواری‌های ثبت تاریخ شفاهی افزود: خاطرات افراد ممکن است حتی بدون قصد قبلی، در جریان بازگویی دچار تحریف یا اشتباه شوند. به همین دلیل، تلاش کردم نقل‌قول‌ها و روایت‌های مطرح‌شده در کتاب‌ها را تا حد امکان از طریق منابع و روایت‌های دیگر بررسی و صحت آنها را ارزیابی کنم.
مولف کتاب از دارالفنون تا امیرکبیر ادامه داد: در این پژوهش‌ها کوشیدم پوشش گسترده‌ای از موضوعات و روایت‌ها ارائه دهم. البته هر کتابی به دلیل محدودیت‌های ساختاری و ضرورت حفظ انسجام، نمی‌تواند تمام جزئیات را در خود جای دهد؛ اما آنچه اهمیت دارد، پرهیز از تحریف، خطاهای عمدی و سوگیری آشکار در روایت تاریخ است.
عبدی با اشاره به هدف اصلی خود از تدوین این دو کتاب گفت: برای من اهمیت داشت که این پژوهش‌ها صرفاً مجموعه‌ای از اطلاعات تاریخی نباشند، بلکه بتوانند به هویت‌بخشی دانشگاه، استادان و مدیران آن کمک کنند. تاریخ دانشگاه باید برای جامعه دانشگاهی قابل استفاده باشد و به شناخت بهتر مسیری که این مجموعه طی کرده است، منجر شود.
وی با اشاره به روند شکل‌گیری و گسترش پلی‌تکنیک تهران افزود: این دانشگاه در آغاز فعالیت خود با تعداد محدودی دانشجو کارش را شروع کرد و به‌تدریج گسترش یافت. دانشگاهی که در سال‌های نخست حدود ۱۳۰ دانشجو داشت، در ادامه به مجموعه‌ای با هزاران دانشجو تبدیل شد و امروز در مقیاسی بسیار بزرگ‌تر به فعالیت خود ادامه می‌دهد.
مولف کتاب از دارالفنون تا امیرکبیر تأکید کرد: این مسیر صرفاً نتیجه تصمیم‌های دولتی یا برنامه‌ریزی‌های اداری نبوده است، بلکه حاصل تلاش افرادی است که در مقاطع مختلف برای شکل‌گیری، حفظ و توسعه دانشگاه کوشش کرده‌اند.
وی با اشاره به نقش مهندس نفیسی، بنیان‌گذار پلی‌تکنیک تهران، در شکل‌گیری این دانشگاه گفت: بررسی تاریخ دانشگاه نشان می‌دهد که اقدامات و تلاش‌های افراد در دوره‌های مختلف، در سرنوشت آن تأثیرگذار بوده است. برای شناخت دقیق این مسیر باید به شرایط تاریخی، تصمیم‌ها و نقش افراد مختلف توجه کرد.
عبدی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به روابط میان استادان، مدیران و دانشجویان در تاریخ پلی‌تکنیک تهران اظهار کرد: یکی از ویژگی‌هایی که در تاریخ این دانشگاه قابل توجه است، روابط انسانی و صمیمانه میان استادان و دانشجویان در بسیاری از دوره‌ه است؛ روابطی که حتی در شرایط سیاسی و اجتماعی متفاوت نیز توانسته است به حفظ پیوندهای دانشگاهی کمک کند.
وی با اشاره به نقش برخی مدیران دانشگاه در شکل‌گیری این فضا افزود: نحوه تعامل مدیران و استادان با دانشجویان می‌تواند بر فضای دانشگاه تأثیر جدی بگذارد. به اعتقاد من، این روابط در بسیاری از مقاطع تاریخی پلی‌تکنیک، به تقویت فضای دانشگاه کمک کرده است.
عبدی با تأکید بر ضرورت حفظ این ویژگی در دانشگاه امروز گفت: توصیه من این است که استادان و دانشجویان ارتباط خود را مانند گذشته حفظ کنند. این ارتباط انسانی و صمیمانه می‌تواند همچنان یکی از ویژگی‌های متمایز دانشگاه صنعتی امیرکبیر باشد.
مولف کتاب از دارالفنون تا امیرکبیر با قدردانی از افرادی که در تدوین و انتشار کتاب تاریخچه پلی‌تکنیک تهران نقش داشته‌اند، ابراز امیدواری کرد که در چاپ‌های بعدی، اطلاعات و روایت‌های تازه‌ای به این مجموعه افزوده شود.
وی همچنین با اشاره به ظرفیت دانشگاه در توسعه صنعتی کشور گفت: ثبت و تدوین نقش دانشگاه در توسعه صنعتی ایران و بررسی ارتباط آن با فعالیت شرکت‌ها و مجموعه‌های مشاوره‌ای می‌تواند موضوعی ارزشمند برای پژوهش‌های آینده باشد.
عبدی در پایان با تأکید بر ضرورت حفظ استقلال و پویایی دانشگاه خاطرنشان کرد: امیدوارم دانشگاه صنعتی امیرکبیر همچنان جایگاه خود را به‌عنوان مجموعه‌ای پیشگام حفظ کند و نسل‌های جوان نیز بتوانند مسیر پیشرفت آن را ادامه دهند.